Break-even Point Là Gì Và Vì Sao Chủ Shop Nhỏ Nên Hiểu Nó?
Break-even point là gì? Nhiều người nghe thuật ngữ này và nghĩ nó chỉ dành cho dân tài chính. Nhưng thực ra nó gắn liền với công việc hằng ngày của bạn hơn bạn tưởng. Break-even point, hay còn gọi là điểm hòa vốn, là mốc mà tổng doanh thu vừa đủ bằng tổng chi phí. Nói đơn giản, ở mốc này bạn không lãi mà cũng không lỗ.
Chúng tôi từng trò chuyện với không ít chủ shop mới bắt đầu. Có bạn bán đồ thủ công trên mạng, có bạn mở quán nhỏ ở quận 3. Ai cũng bận từ sáng đến tối, đơn về đều đặn. Thế nhưng đến cuối tháng ngồi tính lại, họ lại không chắc mình đang lời hay lỗ. Một bạn từng nói thẳng: “Nghe mấy thầy giảng về điểm hòa vốn thấy cao siêu quá, tui bán nhỏ thì cần gì.”
Chính khái niệm nghe có vẻ cao siêu này lại giúp bạn trả lời câu hỏi đơn giản nhất: bán bao nhiêu thì mới không bị lỗ? Khi nắm được con số đó, bạn bớt mơ hồ hẳn khi định giá, khi lên kế hoạch khuyến mãi hay khi quyết định có nên nhập thêm hàng không.
Trong bài này, chúng tôi sẽ giải thích break-even point theo cách dễ hiểu nhất, kèm ví dụ và các bước tính đơn giản để bạn áp dụng ngay. Không có công thức nào quá phức tạp đâu.
Điểm Hòa Vốn Giống Một Cột Mốc Trên Hành Trình Kinh Doanh
Hãy hình dung điểm hòa vốn như một cột mốc ven đường. Phía trước cột mốc là vùng lỗ. Vượt qua nó, bạn mới bắt đầu có lãi thật sự. Biết vị trí cột mốc thì bạn đi tiếp chắc chắn hơn, thay vì chạy theo cảm giác.
Thử tưởng tượng một quán trà sữa nhỏ gần khu ký túc xá. Chủ quán biết tiền thuê mặt bằng và lương nhân viên mỗi tháng vào khoảng 15 triệu đồng. Có con số này trong tay, họ tự hỏi: mỗi ly lời bao nhiêu, và cần bán tổng cộng bao nhiêu ly mỗi tháng để gỡ đủ 15 triệu? Câu trả lời sẽ thay đổi hẳn cách họ đặt mục tiêu bán hàng.
Điểm hòa vốn còn giúp bạn nhận ra những đơn hàng đang bào mòn lợi nhuận. Chúng tôi từng gặp một shop quần áo online phát hiện phí vận chuyển, phí sàn và chiết khấu cho đối tác khiến mỗi đơn chỉ còn lại vài nghìn đồng. Trước đó họ tưởng mình làm ăn ổn. Chỉ khi tính điểm hòa vốn, họ mới thấy cần tăng giá hoặc cắt bớt vài khoản chi.
Cách Tính Điểm Hòa Vốn Cho Shop Nhỏ
Phần này là phần thực hành. Bạn không cần là kế toán giỏi, chỉ cần một cuốn sổ hoặc file Excel đơn giản và khoảng một buổi tối tập trung.
Bước 1: Phân loại chi phí cố định và chi phí biến đổi
Chi phí cố định là những khoản bạn phải trả đều đặn mỗi tháng, bất kể bán được bao nhiêu. Thuê mặt bằng, lương nhân viên, tiền điện nước cơ bản, phí phần mềm quản lý hay internet đều thuộc nhóm này. Nếu bạn chưa tự trả lương cho chính mình, hãy ghi một khoản lương tối thiểu vào đây, vì công sức của bạn cũng là chi phí thật.
Chi phí biến đổi thì thay đổi theo từng sản phẩm bán ra. Với quán trà sữa, đó là bột trà, sữa, trân châu, ly và ống hút. Với shop quần áo, đó là giá nhập hàng và túi đóng gói. Bán càng nhiều, khoản này càng tăng theo.
Bạn hãy liệt kê mọi khoản chi trong một tháng gần nhất rồi chia thành hai nhóm. Đừng bỏ sót các khoản nhỏ như phí chuyển khoản hay tiền in hóa đơn, vì cộng dồn lại chúng khá đáng kể.
Bước 2: Tính số lượng sản phẩm cần bán để hòa vốn
Công thức cơ bản như sau:
Số lượng hòa vốn = Chi phí cố định / (Giá bán – Chi phí biến đổi mỗi sản phẩm)
Phần chênh lệch giữa giá bán và chi phí biến đổi được gọi là lãi gộp trên mỗi sản phẩm. Mỗi món bán ra đóng góp một phần lãi gộp để dần trả chi phí cố định. Khi tổng lãi gộp vừa đủ bù cho chi phí cố định, bạn đã chạm đến điểm hòa vốn.
Lấy ví dụ một shop đồ handmade bán mỗi món 200.000 đồng. Nguyên vật liệu cho từng món tốn 80.000 đồng, còn chi phí cố định hằng tháng là 6 triệu đồng. Lãi gộp mỗi món là 120.000 đồng, nên số món cần bán để hòa vốn là 6.000.000 / 120.000 = 50 món. Bán đến món thứ 51 mới bắt đầu có lãi.
Bước 3: Khi shop bán nhiều loại sản phẩm
Nếu shop có nhiều mặt hàng với mức lãi khác nhau, nên tính theo doanh thu thay vì số lượng. Lúc này bạn cần hai con số: tỷ lệ lãi gộp trung bình, tức tổng lãi gộp chia cho tổng doanh thu, và doanh thu hòa vốn, tức chi phí cố định chia cho tỷ lệ lãi gộp trung bình.
Cách này nghe phức tạp hơn, nhưng một bảng tính đơn giản là đủ. Một quán bánh ngọt nhỏ từng làm thử và phát hiện bánh có tỷ lệ lãi gộp cao hơn trà sữa. Từ đó họ đẩy mạnh combo có bánh, và chỉ cần bán ít ly trà sữa hơn vẫn đạt điểm hòa vốn.
Những sai lầm hay gặp
Sai lầm đầu tiên là quên tính công sức của chính mình. Nếu không đưa lương cho bản thân vào bảng chi phí, bạn sẽ thấy có lãi nhưng thực ra đang làm không công. Sai lầm thứ hai là không cập nhật số liệu. Giá nguyên liệu, tiền thuê mặt bằng hay phí sàn có thể thay đổi bất cứ lúc nào, nên hãy xem lại điểm hòa vốn mỗi quý, hoặc ngay khi có biến động lớn.
Kết Luận: Biết Điểm Hòa Vốn Để Kinh Doanh Vững Hơn
Hiểu đúng break-even point giúp bạn biết chính xác mình cần bán bao nhiêu để không lỗ. Nhờ vậy, việc định giá, đàm phán với nhà cung cấp hay lên kế hoạch giảm giá đều tự tin hơn, và bạn không cần đợi sổ sách báo đỏ mới bắt đầu lo lắng.
Nếu cuối tháng sổ sách vẫn rối, bạn có thể tham khảo dịch vụ làm báo cáo tài chính cho shop nhỏ để biết khi nào nên nhờ chuyên gia. Bên cạnh đó, ứng dụng AI vào công việc hằng ngày cũng giúp tiết kiệm thời gian ghi chép và theo dõi chi phí. Với những shop đang cân nhắc làm lại bao bì để tăng giá trị sản phẩm mà vẫn kiểm soát được chi phí, bạn có thể xem gợi ý thiết kế bao bì cho shop nhỏ.
